Bloeddruk per leeftijd: wat is normaal?
Veel tabellen online geven voor elke leeftijd een andere normale bloeddruk. In werkelijkheid geldt voor volwassenen grotendeels dezelfde grens, met één uitzondering vanaf 70 jaar. Hier lees je welke waarden huisartsen in Nederland gebruiken en wat er met de jaren verandert.
Bovendruk en onderdruk
Je bloeddruk bestaat uit 2 getallen. De bovendruk (systolisch) is de druk in je bloedvaten als je hart samenknijpt. De onderdruk (diastolisch) is de druk als je hart ontspant. Bij 130/85 is 130 de bovendruk en 85 de onderdruk. Huisartsen in Nederland kijken vooral naar de bovendruk.
Bloeddruk tabel per leeftijd
Dit zijn de grenzen die huisartsen in Nederland gebruiken, volgens de adviezen van het NHG op Thuisarts.nl. Het gaat om het gemiddelde van meerdere metingen, niet om één meting:
| Leeftijd | Goed bij thuismeting | Te hoog bij de huisarts vanaf |
|---|---|---|
| 18–39 jaar | bovendruk lager dan 135 | bovendruk 140 |
| 40–69 jaar | bovendruk lager dan 135 | bovendruk 140 |
| 70 jaar of ouder | bovendruk lager dan 145, onderdruk 65 of hoger | in overleg met je huisarts |
Thuis is je bloeddruk meestal wat lager dan bij de huisarts, omdat je rustiger bent. Daarom ligt de grens voor thuismetingen lager. Vanaf 70 jaar is een iets hogere bovendruk goed, omdat een te lage bloeddruk bij ouderen sneller duizeligheid en vallen geeft.
Een voorbeeld van een normale bloeddruk als je rustig zit, is 130/85. Hoe je thuis goed meet en het gemiddelde uitrekent, lees je in bloeddruk meten thuis.
De Europese indeling
Specialisten en veel tabellen gebruiken de indeling van de Europese richtlijn. Die geldt voor metingen bij de dokter, voor alle volwassenen:
| Indeling | Bovendruk | Onderdruk | |
|---|---|---|---|
| Optimaal | onder 120 | en | onder 80 |
| Normaal | 120–129 | en/of | 80–84 |
| Hoog-normaal | 130–139 | en/of | 85–89 |
| Hoge bloeddruk graad 1 | 140–159 | en/of | 90–99 |
| Hoge bloeddruk graad 2 | 160–179 | en/of | 100–109 |
| Hoge bloeddruk graad 3 | vanaf 180 | en/of | vanaf 110 |
Vallen je twee getallen in verschillende rijen, dan telt de hoogste. Of je medicijnen nodig hebt, hangt niet alleen af van je bloeddruk, maar ook van je totale risico op hart- en vaatziekten. Dat bespreekt je huisarts met je.
Wat verandert er met de leeftijd?
- De bovendruk stijgt door de jaren heen, omdat de grote bloedvaten stijver worden.
- De onderdruk stijgt tot ongeveer je vijftigste en blijft daarna gelijk of daalt. Daarom hebben veel ouderen een hoge bovendruk en een normale of lage onderdruk.
- Hoge bloeddruk komt steeds vaker voor. Het grootste deel van de mensen boven de 65 heeft het.
Dat iets vaak voorkomt, betekent niet dat het gezond is. Een hoge bloeddruk vergroot op elke leeftijd de kans op een beroerte, hartinfarct en nierschade. De oude vuistregel "100 plus je leeftijd" voor de bovendruk klopt dus niet.
Vrouwen en mannen
De grenzen zijn voor vrouwen en mannen hetzelfde. Wel verschilt het verloop:
- Tot ongeveer 50 jaar hebben mannen gemiddeld een hogere bloeddruk dan vrouwen.
- Na de overgang stijgt de bloeddruk van vrouwen sneller. Op oudere leeftijd komt hoge bloeddruk bij vrouwen minstens zo vaak voor als bij mannen.
- Zwangerschap, sommige anticonceptiepillen en aandoeningen zoals PCOS kunnen de bloeddruk beïnvloeden.
Lage bloeddruk
Voor lage bloeddruk is er geen vaste grens in de tabel. Meestal spreek je ervan bij een bovendruk onder ongeveer 100. Vaak is dat onschuldig, zeker bij jonge, slanke en sportieve mensen. Het wordt pas belangrijk als je er klachten van hebt. Neem contact op met je huisarts als een lage bloeddruk samengaat met:
- duizeligheid of een licht gevoel in je hoofd, vooral bij opstaan
- flauwvallen of het gevoel dat je flauwvalt
- wazig zien, misselijkheid, verwardheid of ongewone vermoeidheid
Ben je 70 jaar of ouder en gebruik je bloeddrukmedicijnen? Thuisarts noemt een gemiddelde onderdruk van 65 of hoger goed. Stop of verander je medicijnen nooit zelf, maar overleg met je huisarts.
Een normale hartslag
De meeste bloeddrukmeters laten ook je hartslag zien. In rust ligt die bij volwassenen meestal tussen 60 en 100 slagen per minuut; bij sportieve mensen vaak lager. Schrijf je hartslag ook op. Een opvallend snelle, trage of onregelmatige hartslag is belangrijke informatie voor je huisarts.
Kinderen en zwangerschap
Voor kinderen gelden de grenzen voor volwassenen niet. Hun bloeddruk wordt vergeleken met die van kinderen van dezelfde leeftijd, hetzelfde geslacht en dezelfde lengte. Vraag de huisarts of het consultatiebureau hoe je de getallen leest.
Tijdens de zwangerschap controleert je verloskundige je bloeddruk extra, omdat zwangerschapsvergiftiging snel behandeld moet worden. Heb je een hoge bloeddruk met hevige hoofdpijn, sterretjes zien of pijn onder je ribben? Bel dan meteen je verloskundige.
Bel 112 als je pijn op je borst hebt, opeens veel pijn tussen je schouders, of als je erg benauwd bent. Is je bovendruk 180 of hoger en heb je klachten zoals hoofdpijn, misselijkheid of slecht zien? Bel dan meteen je huisarts of de huisartsenpost.
Bronnen
- Thuisarts.nl (NHG): Ik ga zelf thuis mijn bloeddruk meten
- Thuisarts.nl (NHG): Hoge bloeddruk
- European Society of Cardiology: 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension